Кез келген басшы кем дегенде армандарында дұрыс құрылым құрылған, тамаша команда жиналған, тиімді ынталандыру жүйесі әзірленген, бизнес-процестер реттелген идеалды компанияға ұмтылады. Және, әрине, бизнесті дамытудың тамаша стратегиясы әзірленген. Кейбіреулер көп күш салып, идеалға жетуге де үлгереді. Дегенмен көп ұзамай өзгерістер бола бастайды, әдемі жиналған сурет пазлдарға бөлініп кетеді, қайшылықтар туындайды. Шын мәнінде, бизнестің барлық осы мәселелерінің негізінде — бөліктерді қайтадан бір тұтасқа біріктіруге кедергі келтіретін дезинтеграция жатады. Адизес докторының әдістемесі компанияларға тұрақты интеграция дағдысын алуға қалай көмектесетіні туралы ұйымдық даму саласындағы сарапшы, консультант, A.maze.s компаниясының co-founder-і Ирина Сотникова айтып берді.

— Белгілі болғандай, Адизес институты дерлік 80 елде компаниялармен ынтымактасады, және соңғы жылдары бұл әдістеме танымалдыгын тек арттырып келеді, әсіресе Шыгыс Еуропада. Бутiн әлемде өте көп компания Адизес тәсілдерін колданады, және бул оларга байкатарлык өзгерістер алуга мумкіндік береді. Бул кандай тэсілдер? Әдістемесінін «фишкасы», негізгі ерекшеліктері неде?

Мэселе мунда, бизнестiн барлык мэселелерi жуйелiк сипатта болады. Олар компаниялардыn дезинтеграцияга экелетiн озгерiстерге реакциясымен аныкталады. Жэне бiз барлыгыныn жэне барлыктыn дезинтеграциясы туралы айтамыз — адамдардыn, онын iшiнде меншiк иелерi мен басшылардыn мудделерiнiн, сонымен катар бизнес-процестердiн, уйымдык курылымныn, ынталандыру жуйесiнiн, кызметкерлердin окiлеттiктерiнiн, жекелеген болiмшелердin дезинтеграциясы. Ipi компанияларда, эciресе тез осiп жаткандарда, мундай дезинтеграциялык процестер ен кэп. Жэне кез келген мэселеге карасак, ол бiрдеnе тутас болiктерге шашылганныn нэтижесiнде туындаганы белгiлi болады. Яmu дезинтеграция процестерi туындады. Жэне ак иргетiнде бизнес нарыктык ортамен дезинтеграцияланады.

Дагдарыстыn жэне экономикадагы кез келген курделi кубылыстардыn табигаты кандай? Улкен есепте, олардыn барлыгы озгерiстер жылдамдыгы калыптыдан жогары болгандыктан туады. Бул орайда озгерiстер сонша манызды, компания оларга назар аудармай кою мумкiн емес дерлiк. Жэне iшкi дезинтеграция бар болса, компанияда нарыкпен интеграцияланута энергия жок (немесе жеткiлiктi емес). Жэне бiз уйымныn икемсiз болатынын, озгерiстердi енгiзумен, жобаларды баскарумен, кызметкерлердin катысуын арттырумен жэне т.б. байланысты киындыктар туындайтынын кoremiз. Яmu компания жагдайга жауап беруге кабiлетсiз, жэне себебi ете карапайым — тутастыn дезинтеграциясы.

Кандай тутас туралы сoз болады? Адизес эдiстемесi бойынша, ол торт негiзгi блоктан турады.

  1. Адамдар.
  2. Процестер (бизнес-процестерден баска, бул шешiм кабылдау процестерi де).
  3. Курылым (кызметкерлер арасында болiнген мiндеттерден, олардыn окiлеттiктерiнен, сонымен катар сыйакы жуйесiнен турады).
  4. Миссия — бизнес ушiн ете манызды блок, оныn манызын меншiк иелерi жиi темен багалайды. Сонымен катар адамдар нарыкка кандай да бiр кундылык беретiн уйымда жумыс iстеуге кызыгушылык бiлдiредi, тек пайда табатын меншiк иесiне гана емес.

Осы тэрт блоктыn iшiнде, сонымен катар олардыn арасында болатын дезинтеграция уйымныn нарыктык ортамен интеграциялану кабiлетiн байкатарлык темендетедi.

Адамдар озгерiстерге коркыныш пен сенiмсiздiкпен карайды деп есептеу калыптаскан. Солай да. Себебi неде? Адамдар озгерiстер кейiн жинау киын болатын кандай да бiр тутастыn дезинтеграциясына экелетiнiн сезедi. Жэне коптеген адам мундай тэжiрибемен кездестi. Бiз жиi бiрдеnе жаксартуды, бар байланыстарды узуды бастаймыз, бiрак содан кейiн бул процестердi баска болiктермен байланыстыруды унытамыз. Жэне уакыт ете компаниялар мундай тэжiрибенi жинактайды. Сонымен катар, компания олшемi жэне оныn дамуыныn жылдамдыгы сиякты сэттер де манызды.

Кейбiреуде компанияда ештenе озгертпеу идеясы пайда болуы мумкiн. Бiрак олай бола ма?! Бiз шынымен идеалды бизнес-процестер курута, жогары бiлiктi кызметкерлердi жалдауга, тиiмдi сыйакы жуйесiн эзiрлеуге кабiлеттiмiз. Бул толыктай мумкiн — идеалды курылым жасау жэне идеалды стратегия эзiрлеу. Дегенмен кандай да бiр сэтте кандай да бiр озгерiс болады — жэне бутiн идеалды сурет кайтадан болiктерге бoлiнiп, дезинтеграцияланган болады.

Мунымен калай ыдыс? Айталык, бiз орасан кеп ресурс жумсап, сэттi компания курдык. Бiрак ол сэттi болуын жэне даму ин калай жалгастырады? Жауап карапайым: кез келген компанияга турактьi интеграция дагдысы кажет. Бiз оны кез келген бiлiмдi адамныn сауатты жазу дагдысымен салыстыра аламыз. Яmu дезинтеграция болды — компания кайта интеграцияланды. Жэне солай тiзбек бойынша. Бул дагдыны калай алуга болады?

Ицхак Адизес уйымды трансформациялау жуйесiн эзiрледi, ол 11 кезеннен турады. Трансформация процесiнде компания турактьi интеграция дагдысын алады.

Компания ушiн багдарламадан отудiн алгашкы тэжiрибесi киын, эдеттегiден тыс жэне жеткiлiктi узак болуы мумкiн — бiр-екi жылга дейiн. Бiрак кейiнгi кадамдар женiлiрек берiледi жэне улкенipeк эсер экеледi.

Ен басында компанияларга Адизес эдiстемесi бойынша жумыс iстеуге арнайы окытылган сырткы консультанттар комектеседi. Кейiн барлык технологияны уйым iшiндегi кызметкерлер алады, компания озгерiстердi озi жургiзедi жэне интеграция дагдысын дамытады. Бунга сену киын, бiрак небэрi бiр жылда компания курылымды озгерте алады, жана сыйакы жуйесiн енгiзе алады, каржы агындарын кайта карай алады, баскарушылык есепki жетiлдiре алады, стратегия эзiрлей алады, персоналмен сурактарды шеше алады. Жэне бул тыныш жумыс ыргагында, кагидаластык жагдайлар жэне байсалды дiрiлдер болмай. Бул мумкiн емес деп ойлайсыз ба? Ал бул сонымен катар бiрнеше мын кызметкерi бар ipi компания деп елестетсек ше? Шынында бэрi накты. Жэне буган мысал жетiп артылады.

Трансформацияныn 11 кезенi туралы толыгырак айтайын.

  1. Синергетикалык диагностика. Идея — компанияныn топ-менеджерлерi мен негiзгi мамандарыныn бiрге жиналып, бизнестin негiзгi мэселелерiн талкылауында. Катысушылар себеп-салдар байланыстарын табады, осы мэселелермен айналыса бастайды. Сонымен катар, олар мэселелердi кабылдайды, яmu бутiн компанияда «оныn/онын/онысыныn» мэселесi жок — тек «бiздiн» мэселе бар. Мундай психологиялык отiс ете манызды. Екiншi сэт — кызметкерлер осы мэселелермен ыдыс ушiн куштi энергия алады. Себебi жиi компаниялардагы кез келген озгерiс ете киын, улкен куш-жiгермен енгiзiледi. Адамдар немен ушiн кушенуi кажет екенiн бiлсе жэне энергия алса, бэрi элдекайда женiл етедi. Эдетте енгiзу киын ететi дэл сол себептi, бiз жузеге асыруга дайындалмаганбыз, негiзгi сэттердi пыcыктамаганбыз, озгерiстер катысушыларын кызыктырмаганбыз.
  2. Мэселелер, басымдыктар тiзiмi, сонымен катар эрекет жоспары бiзде казiрдin ozinde бар. Эрi карай бiз болiмше басшылары кipетiн командалар куруга кiрiсемiз. Жэне мунда интеграцияга окыту басталады — бiз эдетте аз озара эрекеттесетiн адамдарды бiрлескен жумыска тартамыз. Бул бухгалтер жэне ондiрiс учаскесiнiн басшысы болуы мумкiн. Немесе инженер жэне сатушы. Бул кезенде оларда накты мэселелердi шешуге кызыгушылык бар, олардa кажеттi ресурс бар. Жэне бiрге олар белгiлi бiр технология бойынша эрекет ете бастайды. Бул эдетте бiр команда емес, бiрнеше — олардыn санын компания басшылары кызметкерлердiн жуктемесi мен олардыn озгерiс процесiне катысуын ескерiп аныктайды. Жакын жарты жылда не байкаймыз? Бул адамдар компанияда коп жыл бойы болган коптеген мэселенi бiрлесiп шешедi. Жэне осы жумыс барысында олар озлерiнiн эрiптестерiнiн мэселелерiн кабылдауга, кiмде-кiм кажеттi шешiмдердi кабылдауды баяулатса, оныn буган объективтi себептерi болганын тусiнуге уйренедi.
  3. Шынында бул кезен алдыnгысымен катар журедi. Командалар мэселелердi шешiп жатканда, кiм-де-кiм координациямен, басымдыктарды аныктаумен, нэтижелердi кабылдаумен жэне бакылаумен айналысуы керек. Бул арнайы курылган баскару органыныn функционалы. Мунда бiз бiзге эдеттегi, бакылайтын жэне жазалайтын аткарушы орган туралы айтпаймыз. Шынында Адизес енгiзу кезiнде диктат кажеттiлiгiн жоймайды, бул орайда оныn эдiстемесi бойынша шешiмдердi демократиялык жолмен эзiрлеу кажет. Арнайы орган даму ушiн жауапты, бул осылай аталатын уйымдык даму комитетi. Ол жумысты координациялауга, командалар куру бойынша шешiм кабылдауга, мэселелердi шешу мерзiмдерiн аныктауга жауапты. Барлык командалар лидерлерi эр ай комитетке команда кандай нэтижелерге жеткенi туралы есеп беред. Осылайша алты-сегiз ай iшiнде компанияда жеткiлiктi откiр мэселелердin улкен саны шешiледi. Терен ену элi жок — ынталандыру жуйесiн немесе компания курылымын озгерту туралы сoз болмайды. Бул кезен манызды, ейткенi адамдар мэселелердi бiрлесiп шешу жэне он нэтижелер алу тэжiрибесiн жинактайды. Жэне бул компания кызметкерлерi арасындагы озара курмет жэне сенiм денгейiнiн артуыга экеледi. Осылайша компания манызды озгерiстер жургiзе алатын ресурс алады.
  4. Эрi карай бiзге курылымды озгертуге кiрiсу ушiн компанияныn болашагына карау кажет. Бiз элi толыккaнды стратегия туралы емес, стратегия элементтерi бар осындай болашак коз карасы туралы айтамыз. Бул кезенде бiзге курылымды талкылауды бастау ушiн осы жеткiлiктi.
  5. Жэне мунда негiзгi ой: стратегияны жузеге асырута керектi багытта журу ушiн «эскерлердi» калай дайындау керек. Курылым бiрiншi орында, оны озгертуге уакыт кажет болады. Жэне бiз курылым устiнде жумыс iстеймiз, яmu болашак коз карасына сэйкес функционалды, окiлеттiктерды боледi.
  6. Акпаратпен жумыс: каржы жэне есеп курылымын тузету. Жана курылым курылды, жэне казiр оган бiзге акпарат агындарын болiмше басшылары бiзден куткен нэтижелер ушiн жауап беруге мумкiндiгi болатындай етiп баптау кажет.

7–10. Эрi карай магынасы — алынган нэтижелердi жаксарту болатын кезеnдер жалгасады. Бул, мысалы, компанияныn «созылуы», ондан барлык артыкты — буралган дымкыл сулгiдей — сыгады. Бул сэтте уйым ozinin тиiмдiлiгiнiн шынгысында болады, бул керемет нэтижеге жетуге мумкiндiк береді. Сонымен катар, дэл осы жерде бiз енгiзiлетiн озгерiстердi жогарыдан темен — темен денгейлерге, еншiлес болiмшелерге каскадтаймыз.

11. Аяктаушы кезенде бiз негiзгi кызметкерлер ушiн сыйакы жуйесiне байсалды озгерiс енгiземiз. Жэне бiзде шынымен мундай мумкiндiк бар — барлык мамандардыn мудделерiн ескере отырып жуйе курута, озгерiс процесiнде болуы мумкiн барлык ауыткуларды теnестiрута. Адамдар бiзге осыган келетiнiмiз туралы ен басында ескертiлгенi манызды.

Трансформацияныn барлык 11 кезенiнен отiлгеннен кейiн (бул шамамен бiр жылга созылады) бiз кайтадан озгерiстердi бастаймыз. Жэне ак иргетiнде белгiлi бiр уакыттан кейiн компания бул дагдыны алады, озгерiстер тургысынан жаттыктырылган болады. 10 жылда бiр байсалды озгерiстi енгiзугенше, ozin-ozi атхан жаксы дейдi. Бiрак бiздin жагдайымызда, компания узiлiссiз озгерiп турса, бул оныn ушiн омiр салтыга айналады. Кез келген сырткы озгерiс ендi жаhандык дiрiлдер тудырмайды — компания тез бейiмделiп, нарыкпен интеграцияланады. Яmu ешбiр дагдарыс оны жолынан тайдырмайды.

Сізге қызықты болуы мүмкін

Кейс: БелАвтоМазСервис бірнеше жыл ішінде өзгерістерді енгізуді жобадан басқарушылық мәдениеттің бөлігіне қалай айналдырды

Кейс: БелАвтоМазСервис бірнеше жыл ішінде өзгерістерді енгізуді жобадан басқарушылық мәдениеттің бөлігіне қалай айналдырды

Негізгі нәтиже компанияның өз басқару жүйесін өз бетімен дамыту және оны өзгеріп жатқан сыртқы жағдайларға бейімдеу қабілеті болды.

Толығырақ Барлық кейстер
Discovery компаниялар тобының өзгерістерді енгізу жобасы туралы пікірі

Discovery компаниялар тобының өзгерістерді енгізу жобасы туралы пікірі

Ирина Сотникова мен A.maze.S командасымен жобаға кірген кезде, біз мынаны түсіндік: бизнестің басқа деңгейіне шығуды қаласақ, компанияның жалпы құрылымына мүлдем басқаша қарау қажет.

Толығырақ Барлық пікірлер
Tags
#Appraisal #Contract